گاهى همين فخر فروشى به درگيرى و خونريزى بين قبيله‌ها نيز مىانجاميد . صاحب بلوغ الارب مىنويسد : « فخر همانا مباهات و تفاخر به اشياء خارج از وجود انسان است و نزد خردمند فخر فروشى نهايت حماقت است و اين حالت در عرب جاهلى رايج بوده است . » « 1 » در جاهليت جلساتى منعقد مىشده است كه محور آن تفاخر و تعاظم به حسب و نسب قبايل نسبت به يكديگر و طعن و هجو يكديگر بوده ؛ كه معمولًا قبيلهء مغلوب براى جبران حقارت و شكست خود دست به ستيز و پيكار مىزده است . « 2 » و عدّه‌اى نيز تحت عنوان حاكم و قاضى در جاهليّت ، جهت حلّ مشاجرات و درگيرىهاى قبيله‌اى ( كه به‌خاطر برترىجويى و مجد و علوّ قبايل نسبت به يكديگر ايجاد مىشد ) انجام وظيفه مىكرده‌اند كه از جمله آنها اكثم بن صيفى بن رياح ، حاجب بن زرارة بن عدس تميمى و ابوعيينه تميمى بوده‌اند . « 3 » رسوبات اين خلق و خوى ، در عصر خلافت على عليه السلام نيز بوده است كه حضرت مىفرمايد : « اللَّه اللَّهَ فى كِبْرِ الْحَمِيَّةِ وَ فَخْرِ الْجاهِلِيَّةِ . » « 4 » از فخرفروشى به رسم جاهلى و تكبّر برحذر باشيد . تفاخر و تكاثرطلبى عرب جاهلى به جايى رسيد كه دو قبيله بنىسهم و بنىعدنان به قبرستان رفتند و قبرها را نيز شمردند ! آلوسى مىنويسد : « بنوسهم و بنوعدنان نسبت به يكديگر فخر فروشى مىكردند و هر طايفه از آنها مىگفت : « نَحْنُ اكْثَرُ سَيِّداً وَ اعْظَمُ رِجالًا وَ اعَزُّ نَفَراً . » وقتى طايفه عدنان غلبه كرد بنىسهم به شمارش مرده‌ها پرداختند و از اين طريق كثرت خودشان را اثبات

--> ( 1 ) - بلوغ الارب فى معرفة احوال العرب ، محمد شكرى الالوسى ، ج 1 ، ص 278 . ( 2 ) - همان ، ص 287 - 344 . ( 3 ) - همان ، ج 1 ، ص 308 . ( 4 ) - نهج‌البلاغه ، خطبهء 192 .